Σε «αναμμένα κάρβουνα» κάθονται τα ελληνικά νοικοκυριά αδυνατώντας να ανταπεξέλθουν στο κύμα ακρίβειας που πλήττει την καθημερινότητά τους. Με το κόστος διαβίωσης να είναι ήδη αυξημένο λόγω των αλλεπάλληλων κρίσεων των τελευταίων ετών, ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή έρχεται να ενισχύσει έτι περαιτέρω την οικονομική ανασφάλεια των καταναλωτών, οι οποίοι εκφράζουν φόβους για νέο γύρο ανατιμήσεων σε βασικά αγαθά και είδη πρώτης ανάγκης.
Προκειμένου δε να προλάβει ένα ράλι τιμών πριν καν αυτό ξεκινήσει, η κυβέρνηση ανακοίνωσε την περασμένη Τετάρτη την επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και σε 63 κατηγορίες προϊόντων σούπερ μάρκετ με ισχύ καταρχήν έως τις 30 Ιουνίου 2026. Οι 63 κατηγορίες αφορούν σε βασικά είδη διατροφής (ρύζι, αλεύρι, όσπρια, γάλα, κρέας, ψάρι, αυγά, ελαιόλαδο, καφές κ.α), βρεφικές κρέμες, πάνες, χαρτικά είδη, απορρυπαντικά, καθώς και σε τροφές για σκύλους και γάτες. Στόχος είναι να παταχθεί κάθε φαινόμενο αισχροκέρδειας και να σταλεί το μήνυμα πως η κυβέρνηση επιδεικνύει άμεσα αντανακλαστικά, απέναντι στην έκρυθμη κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Νέες αυξήσεις τιμών «βλέπουν» οι ενώσεις καταναλωτών
«Οι καταναλωτές βρίσκονται σε πολύ δύσκολη κατάσταση. Ζουν σε καθεστώς αυξημένης αβεβαιότητας και αυτό έχει γίνει πλέον η καθημερινότητά τους. Είναι απογοητευμένοι», δηλώνει, μιλώντας στο insider.gr, η πρόεδρος της Ένωσης Καταναλωτών - Η Ποιότητα Της Ζωής (Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ), Παναγιώτα Καλαποθαράκου.
Η ίδια χαρακτήρισε ως ημίμετρα τις νέες κυβερνητικές πρωτοβουλίες για την επιβολή πλαφόν σε καύσιμα και τρόφιμα, προειδοποιώντας για νέες αυξήσεις τιμών. «Η επιβολή πλαφόν έρχεται ενώ οι τιμές βρίσκονται ήδη ψηλά. Οι τιμές έχουν απογειωθεί. Υπάρχουν κατηγορίες τροφίμων με διψήφια άνοδο της τιμής τους, όπως το μοσχάρι», σημειώνει, για να προσθέσει πως «θα βιώσουμε κι άλλες αυξήσεις. Αντίστοιχα μέτρα της προηγούμενης πενταετίας δεν απέδωσαν, ούτε αυτά θα αποδώσουν. Ανακοινώθηκαν μέτρα που δεν αφορούν σε πάγωμα τιμών αλλά συγκράτησης της αισχροκέρδειας. Η αισχροκέρδεια θα έπρεπε να έχει παταχθεί χρόνια τώρα…».
Σύμφωνα με την κυρία Καλαποθαράκου «το φαινόμενο της αισχροκέρδειας θα πρέπει να αντιμετωπιστεί δομικά στη ρίζα του. Απαιτούνται δομικά εργαλεία για μειώσεις τιμών, όπως μείωση του ΕΦΚ και πάγωμα ΦΠΑ σε βασικά αγαθά».
«Με την πρώτη τουφεκιά είδαμε ανατιμήσεις στα προϊόντα», δήλωσε πριν από μερικά 24ωρα, μιλώντας στον τηλεοπτικό σταθμό Mega, ο πρόεδρος της Ένωσης Εργαζομένων Καταναλωτών Ελλάδας, Απόστολος Ραυτόπουλος, κληθείς να σχολιάσει τον κίνδυνο νέων ανατιμήσεων λόγω του πολέμου.
«Είδαμε ανατιμήσεις ήδη σε κονσέρβες και κατεψυγμένα», τόνισε, αποκαλύπτοντας ενδεικτικά πως κονσέρβα ντοματάκια, ελληνικό προϊόν, πωλούνταν σε προσφορά έναντι 0,90 ευρώ τη μια ημέρα και προς 0,94 ευρώ την αμέσως επόμενη. Επίσης, ο ίδιος δήλωσε πως μαργαρίνη 200 γραμμαρίων, πωλούνταν σε προσφορά τη μια ημέρα προς 1,03 ευρώ και την αμέσως επόμενη προς 1,23 ευρώ, επίσης σε προσφορά.
«Αυτές είναι κρυφές ανατιμήσεις», τόνισε ο κ. Ραυτόπουλος, εξηγώντας πως «οι οποιεσδήποτε αυξήσεις βλέπουμε σήμερα είναι εντελώς αδικαιολόγητες».
Την έντονη ανησυχία των καταναλωτών για το επίμονο κύμα ακρίβειας επιβεβαιώνουν και τα τελευταία στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, με τον γενικό Δείκτη Τιμών να καταγράφει άνοδο κατά 2,7% τον Φεβρουάριο στην Ελλάδα σε ετήσια βάση, έναντι ανόδου 2,5% τον Ιανουάριο. Τα στοιχεία καταγράφουν επιτάχυνση του ρυθμού ανόδου τιμών και έχουν ειδική σημασία αφού αντικατοπτρίζουν την κατάσταση στην ελληνική αγορά πριν ξεσπάσει ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή στις 28 Φεβρουαρίου που έχει προκαλέσει ήδη σοβαρούς τριγμούς στην αγορά. Στο επίκεντρο των ανατιμήσεων τον μήνα Φεβρουάριο, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ, ήταν τα μη επεξεργασμένα τρόφιμα, με το μοσχάρι να καταγράφει άνοδο τιμής σε ετήσια βάση κατά 25,6%, το αρνί και το κατσίκι κατά 12,1% και τα φρούτα κατά 13,5%. Οι σοκολάτες ανατιμήθηκαν κατά 16,7% και ο καφές κατά 15%. Την κατάσταση λίγο ισορρόπησε η μείωση της τιμής του ελαιόλαδου κατά 27,4% ως απόρροια της πολύ μεγάλης ανόδου που προηγήθηκε. Παρ όλα αυτά, συνολικά ο κλάδος ειδών διατροφής και μη αλκοολούχων ποτών κατέγραψε ανατιμήσεις 5,2%.
Σε ποια οπωροκηπευτικά «τσιμπάνε» οι τιμές
Ανοδική πορεία ακολουθούν τα τελευταία 24ωρα και οι τιμές σε επιλεγμένα οπωροκηπευτικά είδη, όπως επιβεβαιώνουν τα τελευταία στατιστικά δελτία τιμών του Οργανισμού Κεντρικών Αγορών και Αλιείας (ΟΚΑΑ), ημερομηνίας 12 Μαρτίου. Οι τιμές που ακολουθούν αφορούν στη χονδρική πώληση, οπότε είναι βέβαιο πως θα «τσιμπήσουν» ανοδικά μέχρι τα προϊόντα να φτάσουν στους τελικούς καταναλωτές.
Ειδικότερα, την περασμένη Πέμπτη τα καρότα πωλούνταν με επικρατούσα τιμή 0,50 ευρώ, έναντι 0,45 ευρώ που πωλούνταν ακριβώς την περασμένη εβδομάδα. Το κουνουπίδι πωλείται προς 1,30 ευρώ από 0,90 ευρώ πριν από μια εβδομάδα, ενώ ανοδικά κινούνται οι τιμές και στα μπρόκολα που πωλούνταν την περασμένη Πέμπτη με επικρατούσα τιμή στα 2,00 ευρώ, από 1,70 ευρώ πριν από μια εβδομάδα. Προς 1,90 ευρώ πωλούνται, δε, οι τομάτες, από 1,70 ευρώ την περασμένη εβδομάδα.
«Πιεσμένος ο Έλληνας καταναλωτής»
Για αυξημένη αβεβαιότητα λόγω της κατάστασης στη Μέση Ανατολή έκανε λόγο ο Retail Vertical Leader για το Mediterranean cluster της NielsenIQ, Αλέξανδρος Φλώρος, μιλώντας πρόσφατα στην ετήσια τακτική γενική συνέλευση της «Ελληνικής Επιτροπής ECR». Σύμφωνα με τον κ. Φλώρο, η καταναλωτική ψυχολογία παραμένει πιεσμένη. Συγκεκριμένα, στην Ελλάδα το 52% των καταναλωτών δηλώνει οικονομικά χειρότερα σε σχέση με πριν έναντι 32% παγκοσμίως, ενώ μόλις το 3% δηλώνει ότι μπορεί να ξοδεύει ελεύθερα. Πάνω από έξι στους δέκα καταναλωτές (63%) δηλώνει ότι έχει μόνο για τα βασικά (έναντι 41% παγκοσμίως).
Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της NielsenIQ, η σωρευτική επιβάρυνση των νοικοκυριών από τις τιμές παραμένει έντονη καθώς η μέση ετήσια πληθωριστική επίδραση στην Ελλάδα την περίοδο 2004-2025 φτάνει το +48,8%, διαμορφώνοντας ένα περιβάλλον διαρκούς πίεσης στο διαθέσιμο εισόδημα. Ειδικά στο ενεργειακό κόστος η σωρευτική άνοδος στον δείκτη ηλεκτρισμού, φυσικού αερίου και θερμικής ενέργειας έχει φτάσει περίπου τις 120 μονάδες έναντι του 2006, αποτυπώνοντας το βάθος της επιβάρυνσης που συνεχίζει να επηρεάζει την κατανάλωση.
Τα πρώτα «σινιάλα» για το 2026, αβεβαιότητα για τη συνέχεια
«Ίσως το αισιόδοξο σενάριο για το 2026 να είναι μια πληθωριστική κρίση όπως εκείνη του 2022, σύμφωνα με την οποία οι τιμές μεν ανέβηκαν, όμως ο όγκος πωλήσεων στα σούπερ μάρκετ παρέμεινε ο ίδιος», εκτίμησε μάλιστα ο κ. Φλώρος, παρομοιάζοντας την κατάσταση που διαμορφώνεται στον κλάδο του οργανωμένου λιανεμπορίου το 2026 με έναν «άσπρο κύκνο που βρίσκεται ανάμεσα σε πολλούς μαύρους κύκνους της οικονομίας».
Για τους πρώτους δύο μήνες του 2026, ο συνολικός τζίρος του οργανωμένου λιανεμπορίου παρουσιάζει αύξηση κατά 6,1%. Η αγορά των ταχέως κινούμενων καταναλωτικών προϊόντων στην Ελλάδα συνεχίζει να αναπτύσσεται το 2026, αλλά με χαμηλότερη δυναμική, καθώς από την αρχή του έτους μέχρι σήμερα η αύξηση της αξίας πωλήσεων διαμορφώνεται στο 4,9%, έναντι 8,3% την αντίστοιχη περυσινή περίοδο, με τον όγκο να συμβάλλει κατά 7,3% και τις αυξήσεις τιμών κατά 1%.
Το 2025 το συνολικό «καλάθι» κατηγοριών αυξήθηκε σε αξία κατά 5,7%, με τις πωλήσεις να ανέρχονται στα 19,323 δισ. ευρώ από 18,288 δισ. ευρώ το 2024. Ο βασικός μοχλός ανάπτυξης ήταν το οργανωμένο λιανεμπόριο, το οποίο το 2025 ενισχύθηκε κατά 7,1%, συμβάλλοντας στο 82,4% της αξίας πωλήσεων του συνόλου της αγοράς, γεγονός που επιβεβαιώνει τη συνεχιζόμενη μετατόπιση της κατανάλωσης προς τις μεγάλες οργανωμένες αλυσίδες. Σε επίπεδο κατηγοριών, τα τρόφιμα και ποτά παραμένουν ο βασικός πυλώνας της αγοράς με ετήσια ανάπτυξη 6,8%, ενώ τα fresh&bulk προϊόντα κατέγραψαν ακόμη ισχυρότερη άνοδο 10,1%. Η ανάπτυξη των ταχέως κινούμενων καταναλωτικών προϊόντων το 2025 προήλθε κυρίως από τον όγκο, καθώς η αγορά έκλεισε με 5,9% value growth, που αναλύεται σε 4,2% αύξηση όγκου και μόλις 1,7% αύξηση τιμών. Τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας συνέχισαν την ανοδική τους πορεία με ανάπτυξη 6,1%, αυξάνοντας οριακά το μερίδιό τους από 24,3% σε 24,4%.
Η νέα πραγματικότητα
Όπως μάλιστα προκύπτει από την τελευταία έρευνα της εταιρείας Circana για τις καταναλωτικές τάσεις στην Ελλάδα, που διενεργήθηκε για λογαριασμό του Ινστιτούτου Πωλήσεων Ελλάδος, η νέα κανονικότητα στα σούπερ μάρκετ προστάζει προσφορές, αγορές που περιορίζονται στα απολύτως αναγκαία, προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας και προμήθειες λιγότερων ποσοτήτων.
Σε ερώτηση που περιλαμβάνεται στην έρευνα της Circana - και η οποία διενεργήθηκε πριν την ανάφλεξη της κρίσης στη Μέση Ανατολή - για το «εάν οι αυξήσεις στις τιμές των προϊόντων έχουν επηρεάσει τον τρόπο που ψωνίζετε στο σούπερ μάρκετ;», ένα 60% δηλώνει ότι αγοράζει κυρίως προϊόντα σε προσφορά, ένα 57% ότι έχει περιορίσει τις αγορές μη αναγκαίων προϊόντων, ένα 52% συγκρίνει τιμές και αγοράζει συνήθως τη φθηνότερη μάρκα, ένα 43% ότι αγοράζει περισσότερα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Την ίδια ώρα, ένα 29% δηλώνει ότι αγοράζει μικρότερες ποσότητες ή λιγότερο συχνά, ένα 21% έχει σταματήσει την αγορά συγκεκριμένων προϊόντων και ένα 10% δηλώνει ότι αγοράζει περισσότερο κατεψυγμένα προϊόντα έναντι φρέσκων.
Όπως όλα δείχνουν, η κυριαρχία των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας καλά κρατεί στο καλάθι της νοικοκυράς τα τελευταία χρόνια στη σκιά της οικονομικής κόπωσης που βιώνουν τα νοικοκυριά. Όπως ανέφερε ο διευθύνων σύμβουλος της Circana, Παναγιώτης Μπορέτος, κατά τη διάρκεια παρουσίασης του διαγωνισμού Sales excellence awards, το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας στην Ελλάδα αυξήθηκε το 2025 στο 27,3% σε αξία από 26,8% το 2024, ενώ σε επίπεδο όγκου (units) διαμορφώνεται περίπου στο 35%. Μάλιστα το σημαντικό στοιχείο είναι ότι τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας αποτέλεσαν τον κύριο μοχλό ανάπτυξης της αγοράς. Ειδικότερα, συνεισέφεραν κατά 55% στην αύξηση της αξίας της αγοράς και κατά 86% στην αύξηση των πωλήσεων σε όγκο, όπερ σημαίνει ότι η ανάπτυξη των πωλήσεων στα σούπερ μάρκετ προέρχεται κατά έναν τεράστιο βαθμό από την ιδιωτική ετικέτα. Σημαντικό ρόλο στην ενίσχυση της ζήτησης διαδραματίζει και η διαμόρφωση της τιμής, καθώς η ιδιωτική ετικέτα είναι κατά μέσο όρο περίπου 30% φθηνότερη από τα αντίστοιχα επώνυμα προϊόντα.
